De verkiezingscampagnes barsten later dit jaar weer los. En voor wie werkt aan of in de openbare ruimte, is dat altijd even schakelen. De eerste borden verschijnen aan lantaarnpalen. Een partij wil vlaggen ophangen in het centrum. Iemand vraagt of projecties zijn toegestaan. En nog voordat het verkiezingsbord van de gemeente geplaatst is, hangt er al van alles.
Voor veel gemeenten is het herkenbaar. Het probleem is niet dat er geen regels zijn, maar dat verkiezingsreclame vaak niet goed binnen de bestaande kaders past. Het is geen gewone reclame, maar dat betekent nog niet dat alles overal kan en/of mag. En juist in dat grijze gebied ontstaan de meeste vragen.
Niet de vraag óf het mag, maar hoe en hoeveel
In de praktijk draait het zelden om de vraag of verkiezingsreclame is toegestaan. De meeste gemeenten hebben daar prima afspraken over. Maar hoe die afspraken worden geïnterpreteerd, hoe zichtbaar een partij mag zijn, en hoeveel borden er opgehangen mogen worden, daar wordt de behoefte aan heldere richtlijnen zichtbaar.
De ene partij plaatst een bord op het dorpsplein, terwijl een ander in korte tijd tientallen sandwichborden door de gemeente verspreidt. Zonder duidelijke afspraken ontstaat verwarring over wat wel of niet toegestaan is.
Verkiezingsreclame is geen probleem, als je het goed regelt
Gelukkig zijn er steeds meer gemeenten die het goed op orde hebben. Gemeenten waar concrete richtlijnen bestaan, politieke partijen tijdig geïnformeerd worden en handhaving precies weet wat wel en niet kan. En dat werkt: de verkiezingsperiode blijft overzichtelijk, er is minder gedoe achteraf en de openbare ruimte blijft beheersbaar.
Wat deze gemeenten gemeen hebben? Ze doen drie dingen goed:
- Ze bieden ruimte aan zichtbaarheid, maar binnen vastgestelde kaders.
Denk aan tijdelijke borden of doeken met vaste partijvakken die door de gemeente worden verzorgd, de mogelijkheid tot het plaatsen van sandwichborden aan lichtmasten (mits ze voldoen aan heldere voorwaarden), en het expliciet uitsluiten van vormen zoals spandoeken, vlaggen of projecties. Geen juridisch dichtgetimmerd verhaal, maar gewoon transparante en eerlijke afspraken voor iedereen. - Ze communiceren pro-actief.
Niet alleen online gepubliceerd, maar actief gedeeld met campagnecoördinatoren, via een flyer of een korte toelichting in de raad. De toon? Open en uitnodigend. Geen opgeheven vingertje, maar eenduidige spelregels voor iedereen. - Ze stemmen intern goed af.
Afdelingen communicatie, handhaving en beheer zitten op één lijn. Iedereen weet waar de gemeentelijke borden komen, wat de regels zijn voor lichtmasten, en wie het aanspreekpunt is als er tóch iets fout gaat.
Waar je als gemeente beter nee tegen zegt
Bepaalde vormen van verkiezingsreclame zorgen vrijwel altijd voor vragen of overlast. Denk aan:
- Projecties op gebouwen of de openbare weg
- Voertuigen met reclame die langdurig stilstaan
- Vlaggen aan lantaarnpalen of brugleuningen
- Spandoeken over wegen of op rotondes
- Reclame rond stembureaus op de verkiezingsdag
Met name die laatste verdient extra aandacht. Er is geen landelijke regel, maar veel gemeenten hanteren een straal van 50 meter rond het stemlokaal waar op de verkiezingsdag geen reclame voor politieke partijen mag hangen. Niet om partijen te dwarsbomen, maar om kiezers niet te beïnvloeden. Begrijpelijk, uitvoerbaar en juridisch goed verdedigbaar.
En hoe zit het met abri’s of digitale schermen?
Politieke partijen mogen – net als ieder ander – betaalde reclame inkopen via exploitanten die actief zijn in een gemeente of gebied. Onder andere Abri’s, A0-reclame, (digitale) reclamevitrines en reclamemasten. Deze vallen buiten het verkiezingsreclamebeleid van de gemeente. Toch is het goed om dit expliciet te benoemen in de communicatie. Dat schept duidelijkheid én voorkomt vragen achteraf als: ‘Waarom mocht die partij dan wel reclame maken?’
Goed geregeld? Dan verdient dat ook erkenning
Voor gemeenten die dit al goed op orde hebben, is deze periode juist overzichtelijk. Zijn de regels concreet, dan houden partijen zich er meestal aan en blijft de openbare ruimte overzichtelijk en verzorgd. Ook dat mag gezegd worden.
Want verkiezingsreclame hóeft geen hoofdpijndossier te zijn. Goede afspraken en duidelijke communicatie maken verkiezingsreclame werkbaar én eerlijk voor iedereen. Zo blijft de openbare ruimte van iedereen, ook in campagnetijd.
Aan de slag met verkiezingsreclame?
Twijfel je of jouw gemeente voldoende houvast biedt bij verkiezingsreclame? Of wil je het beleid checken en verbeteren? Neem contact op. Samen maken we het werkbaar én transparant.